Đốm đen dưới mắt xuất hiện do tuổi tác hay tia UV?

Đốm đen dưới mắt có thể hình thành do cả quá trình lão hóa tự nhiên và tác động kéo dài của tia UV. Hai yếu tố này đều làm rối loạn hoạt động của tế bào sắc tố (melanocyte), thúc đẩy sản xuất melanin quá mức hoặc phân bố sắc tố không đồng đều. Ngoài ra, thiếu ngủ, stress oxy hóa, nội tiết, viêm da và ma sát vùng mắt cũng khiến các đốm sắc tố xuất hiện sớm hoặc trở nên rõ hơn. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn biện pháp chăm sóc và bảo vệ da phù hợp.

Đốm đen dưới mắt xuất hiện khi quá trình tạo và phân bố sắc tố trong da bị thay đổi. Đây là kết quả của sự gia tăng hoạt động của melanocyte, tổn thương tế bào hoặc rối loạn quá trình tái tạo da, thay vì chỉ đơn thuần do tuổi tác.

Trong lớp biểu bì, melanocyte có nhiệm vụ tổng hợp melanin nhằm bảo vệ da trước tác động của ánh sáng. Khi da chịu kích thích kéo dài, lượng melanin được sản xuất nhiều hơn bình thường, tạo nên hiện tượng tăng sắc tố.

Một số thay đổi thường gặp gồm:

Vùng da dưới mắt rất mỏng nên sự thay đổi sắc tố dù nhỏ cũng dễ quan sát bằng mắt thường hơn so với nhiều vị trí khác trên khuôn mặt.

Tia UV là một trong những yếu tố môi trường có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành đốm sắc tố quanh mắt. Khi tiếp xúc ánh nắng kéo dài mà không được bảo vệ đầy đủ, da vùng mắt dễ xảy ra quang lão hóa và tăng sản xuất melanin.

Trong đó, UVA xuyên sâu vào da, thúc đẩy quang lão hóa và tạo nhiều gốc tự do, trong khi UVB tác động chủ yếu lên biểu bì, gây tổn thương trực tiếp cho tế bào da.

Hai loại tia này đều có thể gây:

Nếu tiếp xúc ánh nắng diễn ra thường xuyên trong nhiều năm, nguy cơ hình thành các đốm nâu quanh mắt sẽ tăng lên ngay cả ở người còn trẻ.

Lão hóa không trực tiếp tạo ra melanin nhưng làm thay đổi cấu trúc và khả năng tự phục hồi của da, từ đó khiến sắc tố dễ tích tụ hơn. Đây là lý do nhiều người nhận thấy đốm đen xuất hiện rõ hơn khi tuổi ngày càng tăng.

Những thay đổi thường gặp trong lão hóa nội sinh gồm:

Khi cấu trúc nâng đỡ của da giảm, vùng mắt không chỉ dễ xuất hiện nếp nhăn mà còn làm các mạch máu và sắc tố nằm bên dưới lộ rõ hơn.

Ngoài tia UV và tuổi tác, nhiều yếu tố khác có thể thúc đẩy tăng sắc tố hoặc làm đốm đen trở nên dễ nhận thấy hơn. Những yếu tố này thường phối hợp với nhau thay vì xuất hiện riêng lẻ.

Các yếu tố nguy cơ gồm:

Ở người có làn da mỏng, các thay đổi này đôi khi còn khiến mạch máu đỏ mí mắt nổi rõ, làm vùng dưới mắt trông sẫm màu hơn mặc dù lượng sắc tố không tăng đáng kể.

Đồng thời, đây cũng là khu vực có tốc độ lão hóa nhanh do cấu trúc da mỏng và ít tuyến bã nhờn. Vì vậy, Da quanh mắt dễ nhăn hơn khi thường xuyên tiếp xúc ánh nắng hoặc chăm sóc da không phù hợp.

Đốm sắc tố quanh mắt không phải lúc nào cũng có cùng nguyên nhân. Quan sát đặc điểm xuất hiện giúp định hướng nguyên nhân trước khi lựa chọn phương pháp chăm sóc.

Trên thực tế, nhiều trường hợp là sự kết hợp của cả lão hóa nội sinh và tác động môi trường. Vì vậy, việc bảo vệ da khỏi tia UV, duy trì lối sống lành mạnh và hạn chế các yếu tố gây tổn thương da vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ hình thành đốm sắc tố mới.