Mỡ đệm má dịch chuyển xuống dưới: má phệ khi già

Mỡ đệm má là một khối mô mỡ chuyên biệt nằm ở tầng giữa khuôn mặt, tách biệt với lớp mỡ dưới da thông thường. Khối mỡ này được chia thành nhiều khoang nhỏ nằm ở các độ sâu khác nhau, có khoang nằm nông ngay dưới da, có khoang nằm sâu hơn, sát vào cấu trúc xương và cơ. Chính cách phân tầng này khiến mỡ má không “tan” hay “to” đồng đều khi cơ thể thay đổi, mà mỗi khoang phản ứng theo tuổi tác theo cách riêng. Ở vùng giữa mặt, mỡ má không phải một khối liền mà được chia ra bởi các vách mô liên kết mỏng, tạo thành những khoang riêng biệt nằm cạnh nhau.

Mỡ đệm má dịch chuyển xuống dưới là kết quả của ba yếu tố cùng tác động: dây chằng giữ mô suy yếu mất khả năng neo giữ, collagen và elastin trong mô liên kết suy giảm khiến mô mất độ săn chắc, và trọng lực kéo các khối mỡ trôi dần xuống vùng hàm theo từng năm. Đây không phải hiện tượng mỡ “chảy” theo nghĩa vật lý đơn giản, mà là một quá trình sa trễ mô mềm có cơ chế sinh học rõ ràng.

Khi mỡ má sa trễ, biểu hiện rõ nhất là phần má dưới phình to bất thường, đường viền hàm mờ dần do mô mỡ tích tụ ở khu vực này, và rãnh mũi má hằn sâu hơn do phần má trên mất thể tích. Tổng thể những thay đổi này khiến gương mặt trông nặng nề, kém sắc nét, dù người đó không tăng cân.

Hiện tượng má dưới phình to xảy ra vì mỡ đệm má, đặc biệt là khoang nông, di chuyển từ vị trí cao gần gò má xuống vùng thấp hơn, gần với đường viền hàm. Khi khối mỡ này dừng lại và tích tụ ở khu vực hai bên cằm, hàm, nó tạo ra hiện tượng thường được gọi là jowl, phần má phình ra hai bên hàm dưới, làm mất đi đường viền hàm sắc nét vốn có khi còn trẻ. Đây là lý do nhiều người nhận thấy khuôn mặt mình “rộng” hơn ở phần dưới, dù khuôn mặt phía trên, vùng trán và gò má, lại có xu hướng gầy, hõm đi.

Tổng hợp các thay đổi này tạo ra một gương mặt “nặng nề” theo cách mà nhiều người khó diễn tả bằng lời nhưng lại cảm nhận rất rõ khi nhìn vào gương hoặc ảnh chụp. Gương mặt mất đi đường cong liên tục, mượt mà từ gò má xuống cằm, thay vào đó là các vùng lõm, vùng phình xen kẽ nhau, tạo cảm giác thiếu hài hòa tổng thể, dù từng chi tiết riêng lẻ (mắt, mũi, miệng) không thay đổi nhiều.

Má phệ do lão hóa và má to do tăng cân là hai hiện tượng có cơ chế hoàn toàn khác nhau, dù bề ngoài có thể gây nhầm lẫn. Má to do tăng cân là kết quả của tích mỡ toàn thân, phân bố đều và đối xứng ở cả vùng mặt. Má phệ do lão hóa là kết quả của mỡ dịch chuyển vị trí trong khi tổng thể tích không tăng, khiến một số vùng mặt trông đầy hơn còn vùng khác lại hõm đi.

Khi cơ thể tăng cân, mỡ tích tụ ở nhiều vùng cùng lúc theo cơ chế chuyển hóa chung của toàn thân, trong đó vùng mặt cũng nhận thêm một phần thể tích mỡ mới. Đặc điểm của kiểu má to này là sự đầy đặn lan rộng và tương đối đối xứng, cả gò má, má giữa và vùng dưới cằm đều đầy lên cùng lúc, da căng đều, không có vùng nào trông hõm hay thiếu sức sống. Khi người đó giảm cân, toàn bộ vùng mặt cũng giảm thể tích đồng đều trở lại.

Tình trạng má xệ và phệ thường xuất hiện rõ từ tuổi trung niên, nhưng tốc độ và mức độ nghiêm trọng khác nhau đáng kể giữa các cá nhân, phụ thuộc vào yếu tố di truyền, thói quen sinh hoạt và biến động nội tiết. Người có cấu trúc xương mặt mỏng, da mỏng, từng giảm cân nhanh, hút thuốc lâu năm, hoặc đang trong giai đoạn tiền mãn kinh thường có nguy cơ cao hơn và biểu hiện sớm hơn.

Mức độ cải thiện mỡ đệm má sa trễ phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn lão hóa hiện tại của mỗi người. Ở giai đoạn sớm, kiểm soát cân nặng ổn định, chăm sóc da đúng cách và các phương pháp kích thích collagen có thể làm chậm tiến triển rõ rệt. Ở giai đoạn đã sa trễ rõ và mất thể tích nhiều, cần đến các phương pháp phục hồi thể tích và nâng đỡ mô mềm chuyên sâu hơn mới giải quyết được phần nguyên nhân cấu trúc.